Wniosek o wyjawienie majątku

Stan prawny na dzień 31 grudnia 2018 r.

Często w postępowaniach egzekucyjnych okazuje się, że dłużnicy nie posiadają majątku wystarczającego na pokrycie wierzytelności. Wierzyciel nie jest bezradny, bowiem w art. 913 - 920 kodeksu postępowania cywilnego uregulowano możliwość wystąpienia przez wierzyciela do sądu z wnioskiem o wyjawienie majątku (dokładniej: zobowiązanie dłużnika do wyjawienia majątku).  Jest to środek, dzięki któremu wierzyciel może uzyskać informacje o stanie majątkowym dłużnika. Zapewnia to większą skuteczność prowadzonego przez komornika postępowania egzekucyjnego. Istotą wskazanej instytucji jest zobligowanie przez sąd dłużnika do podania spisu posiadanego przez niego majątku. Spis obejmuje wszystkie rzeczy (ruchomości i nieruchomości), wierzytelności oraz inne prawa majątkowych wraz z miejscem ich położenia. Może do doprowadzić do odnalezienia nieznanego dotąd wierzycielowi majątku.

Wniosek o wyjawienie majątku można złożyć po przeprowadzeniu bezskutecznej (w całości lub części) egzekucji, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego jak i w jego toku. Przed wszczęciem egzekucji wierzyciel może wystąpić z takim wnioskiem, jeżeli uprawdopodobni, że nie uzyska on pełnego zaspokojenia swojej należności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń za okres sześciu miesięcy, a także w sytuacji, gdy po uzyskaniu tytułu wykonawczego wezwał on dłużnika do zapłaty, a dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu pisma wzywającego do zapłaty. Z kolei w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego z wnioskiem wystąpić można, jeżeli zajęty majątek dłużnika nie rokuje zaspokojenia należności lub jeżeli wierzyciel wykaże, że na skutek egzekucji nie uzyskał w pełni zaspokojenia swej wierzytelności. Brak rokowań oznacza przewidywanie, że nie dojdzie do pełnego zaspokojenia wierzytelności.

Stan bezskuteczności egzekucji i brak rokowań co do możliwości zaspokojenia należności jest oceniany przez sąd na stan z chwili rozstrzygania niniejszego wniosku. Bezskuteczność egzekucji może zostać udowodniona m.in. za pomocą tytułu wykonawczego z zaznaczonym na nim negatywnym wynikiem egzekucji, postanowienia o umorzeniu egzekucji czy też zaświadczeniem komornika o braku zaspokojenia wierzyciela.

Instytucja wyjawienia majątku dotyczy zarówno egzekucji ze świadczeń pieniężnych jak i niepieniężnych. Postępowanie wszczynane jest z inicjatywy wierzyciela, a wyjawienia majątku można żądać od dłużnika będącego osobą fizyczną jak również osobą prawną. Wniosek powinien zostać wniesiony w sądzie właściwości ogólnej dłużnika tj. ze względu na położenie jego siedziby lub miejsce zamieszkania. Opłata od wniosku wynosi 40 złotych. Do wniosku o wyjawienie należy załączyć odpis protokołu zajęcia egzekucyjnego oraz inne dokumenty uzasadniające obowiązek wyjawienia. W złożonym wykazie dłużnik ma obowiązek ujawnienia wszystkich składników swojego majątku (zarówno osobistego jak i wspólnego). Sąd uwzględniając wniosek wierzyciela zobowiązuje dłużnika do złożenia wykazu majątku oraz do złożenia przyrzeczenia o prawdziwości i zupełności złożonych oświadczeń. Wydane przez sąd postanowienie w przedmiocie wyjawienia majątku podlega zaskarżeniu w formie zażalenia. Ważnym skutkiem tego postępowania jest wpisanie dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych Krajowego Rejestru Sądowego.

W przypadku, gdy dłużnik uchyla się od wypełnienia obowiązków związanych z wyjawieniem majątku, sąd może zastosować wobec niego środki przymusu. Sprzeniewierzanie się obowiązkom może polegać na niestawianiu się do sądu bez usprawiedliwionej przyczyny, niezłożeniu wykazu, bądź też odmowie odpowiedzi na zadane pytania albo odmowie złożenia przyrzeczenia.


W takich przypadkach sąd może zastosować wobec dłużnika grzywnę, przymusowe doprowadzenie lub nieprzekraczający miesiąca areszt.